<?xml version='1.0'?>
<!DOCTYPE art SYSTEM 'http://www.biomedcentral.com/xml/article.dtd'>
<art>
   <ui>1756-3305-2-S1-S1</ui>
   <ji>1756-3305</ji>
   <fm>
      <dochead>Review</dochead>
      <bibl>
         <title>
            <p>Canine leishmaniosis in South America</p>
         </title>
         <aug>
            <au ca="yes" id="A1">
               <snm>Dantas-Torres</snm>
               <fnm>Filipe</fnm>
               <insr iid="I1"/>
               <email>filipe.vet@globo.com</email>
            </au>
         </aug>
         <insg>
            <ins id="I1">
               <p>Department of Veterinary Public Health, Faculty of Veterinary Medicine, University of Bari, 70010 Valenzano, Bari, Italy</p>
            </ins>
         </insg>
         <source>Parasites &amp; Vectors</source>
         <supplement>
            <title>
               <p>Proceedings of the 4th Symposium on Canine Vector-Borne Diseases</p>
            </title>
            <sponsor>
               <note>Publication of the supplement has been sponsored by Bayer Animal Health GmbH.</note>
            </sponsor>
            <note>Proceedings</note>
            <url>http://www.biomedcentral.com/content/pdf/1756-3305-2-S1-info.pdf</url>
         </supplement>
         <conference>
            <title>
               <p>4th International Canine Vector-Borne Disease Symposium</p>
            </title>
            <location>Seville, Spain</location>
            <date-range>25&#8211;28 March 2009</date-range>
            <url>http://www.cvbd.org/</url>
         </conference>
         <issn>1756-3305</issn>
         <pubdate>2009</pubdate>
         <volume>2</volume>
         <issue>Suppl 1</issue>
         <fpage>S1</fpage>
         <url>http://www.parasitesandvectors.com/content/2/S1/S1</url>
         <xrefbib>
            
         <pubidlist><pubid idtype="pmpid">19426440</pubid><pubid idtype="doi">10.1186/1756-3305-2-S1-S1</pubid></pubidlist></xrefbib>
      </bibl>
      <history>
         <pub>
            <date>
               <day>26</day>
               <month>3</month>
               <year>2009</year>
            </date>
         </pub>
      </history>
      <cpyrt>
         <year>2009</year>
         <collab>Dantas-Torres; licensee BioMed Central Ltd.</collab>
         <note>This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution License (<url>http://creativecommons.org/licenses/by/2.0</url>), which permits unrestricted use, distribution, and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.</note>
      </cpyrt>
      <abs>
         <sec>
            <st>
               <p>Abstract</p>
            </st>
            <p>Canine leishmaniosis is widespread in South America, where a number of <it>Leishmania </it>species have been isolated or molecularly characterised from dogs. Most cases of canine leishmaniosis are caused by <it>Leishmania infantum </it>(syn. <it>Leishmania chagasi</it>) and <it>Leishmania braziliensis</it>. The only well-established vector of <it>Leishmania </it>parasites to dogs in South America is <it>Lutzomyia longipalpis</it>, the main vector of <it>L. infantum</it>, but many other phlebotomine sandfly species might be involved. For quite some time, canine leishmaniosis has been regarded as a rural disease, but nowadays it is well-established in large urbanised areas. Serological investigations reveal that the prevalence of anti-<it>Leishmania </it>antibodies in dogs might reach more than 50%, being as high as 75% in highly endemic foci. Many aspects related to the epidemiology of canine leishmaniosis (e.g., factors increasing the risk disease development) in some South American countries other than Brazil are poorly understood and should be further studied. A better understanding of the epidemiology of canine leishmaniosis in South America would be helpful to design sustainable control and prevention strategies against <it>Leishmania </it>infection in both dogs and humans.</p>
         </sec>
      </abs>
   </fm>
   <bdy>
      <sec>
         <st>
            <p>Background</p>
         </st>
         <p>South America is a large continent located in the western hemisphere. Most of its landmass is situated within the tropical zone (which extends from the equator to the north and south parallels of 23&#176;30'), which provides a very suitable environment for many kinds of arthropods (e.g., ticks, mosquitoes and phlebotomine sandflies) that can act as vectors of a number of pathogens. As a corollary, people living in South America are exposed to a number of arthropod-borne diseases, including malaria, leishmaniosis and dengue fever. Similarly, dogs are also affected by many arthropod-borne diseases, including ehrlichiosis, babesiosis, dirofilariosis and leishmaniosis <abbrgrp><abbr bid="B1">1</abbr><abbr bid="B2">2</abbr></abbrgrp>.</p>
         <p>Canine leishmaniosis is widespread in South America and it is among the most important canine vector-borne diseases occurring in this region, mainly because of its major zoonotic relevance <abbrgrp><abbr bid="B1">1</abbr><abbr bid="B2">2</abbr><abbr bid="B3">3</abbr><abbr bid="B4">4</abbr></abbrgrp>. The present article provides an overview on key aspects related to canine leishmaniosis in South America, emphasising future research needs.</p>
      </sec>
      <sec>
         <st>
            <p><it>Leishmania </it>species infecting dogs in South America</p>
         </st>
         <p>A number of <it>Leishmania </it>species have been isolated or molecularly characterised from dogs in South America (Table <tblr tid="T1">1</tblr>). They include <it>Leishmania amazonensis</it>, <it>Leishmania braziliensis</it>, <it>Leishmania colombiensis</it>, <it>Leishmania infantum </it>(syn. <it>Leishmania chagasi</it>), <it>Leishmania mexicana</it>, <it>Leishmania panamensis</it>, <it>Leishmania peruviana</it>, and <it>Leishmania pifanoi </it><abbrgrp><abbr bid="B5">5</abbr><abbr bid="B6">6</abbr><abbr bid="B7">7</abbr><abbr bid="B8">8</abbr><abbr bid="B9">9</abbr><abbr bid="B10">10</abbr><abbr bid="B11">11</abbr><abbr bid="B12">12</abbr></abbrgrp>. With the exception of <it>L. amazonensis</it>, which has not been isolated from dogs so far, the other species have been isolated and characterised by traditional methods (e.g., isoenzyme electrophoresis) <abbrgrp><abbr bid="B5">5</abbr><abbr bid="B6">6</abbr><abbr bid="B7">7</abbr><abbr bid="B8">8</abbr><abbr bid="B9">9</abbr><abbr bid="B10">10</abbr><abbr bid="B11">11</abbr></abbrgrp>. In the cases of canine leishmaniosis by <it>L. amazonensis </it>reported in S&#227;o Paulo, south-eastern Brazil, the species identification was performed by using a <it>Leishmania</it>-specific rDNA-based PCR assay on lymph node samples, followed by hybridisation with a <it>L. amazonensis</it>-specific probe <abbrgrp><abbr bid="B12">12</abbr></abbrgrp>.</p>
         <tbl id="T1">
            <title>
               <p>Table 1</p>
            </title>
            <caption>
               <p><it>Leishmania </it>species infecting dogs in South America.</p>
            </caption>
            <tblbdy cols="4">
               <r>
                  <c ca="left">
                     <p>Species</p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Disease form</p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Suspected/proven vectors<sup>a</sup></p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Geographical distribution</p>
                  </c>
               </r>
               <r>
                  <c cspan="4">
                     <hr/>
                  </c>
               </r>
               <r>
                  <c ca="left">
                     <p>
                        <it>L. amazonensis</it>
                     </p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Visceral</p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Unknown</p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Brazil</p>
                  </c>
               </r>
               <r>
                  <c ca="left">
                     <p>
                        <it>L. braziliensis</it>
                     </p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Cutaneous</p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p><it>Lu. whitmani</it>, among others</p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Argentina, Bolivia, Brazil, Colombia, Peru, Venezuela</p>
                  </c>
               </r>
               <r>
                  <c ca="left">
                     <p>
                        <it>L. colombiensis</it>
                     </p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Visceral</p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Unknown</p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Venezuela</p>
                  </c>
               </r>
               <r>
                  <c ca="left">
                     <p>
                        <it>L. infantum</it>
                     </p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Visceral</p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p><it>Lu. longipalpis</it>, <it>Lu. evansi</it>, <it>Lu. youngi</it>, among others</p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Argentina, Bolivia, Brazil, Colombia, French Guiana<sup>b</sup>, Venezuela</p>
                  </c>
               </r>
               <r>
                  <c ca="left">
                     <p>
                        <it>L. mexicana</it>
                     </p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Cutaneous</p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>
                        <it>Lu. ayachuchensis</it>
                     </p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Ecuador</p>
                  </c>
               </r>
               <r>
                  <c ca="left">
                     <p>
                        <it>L. panamensis</it>
                     </p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Cutaneous</p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>
                        <it>Lu. trapidoi</it>
                     </p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Colombia, Ecuador</p>
                  </c>
               </r>
               <r>
                  <c ca="left">
                     <p>
                        <it>L. peruviana</it>
                     </p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Cutaneous</p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p><it>Lu. peruensis</it>, <it>Lu. verrucarum</it></p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Peru</p>
                  </c>
               </r>
               <r>
                  <c ca="left">
                     <p>
                        <it>L. pifanoi</it>
                     </p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Cutaneous</p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Unknown</p>
                  </c>
                  <c ca="left">
                     <p>Ecuador</p>
                  </c>
               </r>
            </tblbdy>
            <tblfn>
               <p><sup>a </sup><it>Lutzomyia </it>spp. that have been suspected to be involved in the transmission of <it>Leishmania </it>spp. to dogs in South America. Further information on the phlebotomine sand flies have been implicated as vectors of <it>Leishmania </it>spp. in this region can be found elsewhere <abbrgrp><abbr bid="B15">15</abbr><abbr bid="B23">23</abbr></abbrgrp>.</p>
               <p><sup>b </sup>Autochthonous transmission in French Guiana is uncertain (see text for details).</p>
            </tblfn>
         </tbl>
         <p><it>Leishmania infantum </it>is the most important causative agent of canine visceral leishmaniosis in South America. Dogs have been regarded as the main reservoir hosts of <it>L. infantum</it>, which is a parasite of major zoonotic concern, particularly in Brazil where ~3500 cases of human visceral leishmaniosis are reported annually; about 10% of the cases have resulted in a fatal outcome <abbrgrp><abbr bid="B13">13</abbr></abbrgrp>. Dogs infected by <it>L. infantum </it>can develop a life-threatening disease characterised by lymphadenomegaly, muscular atrophy, skin ulceration, weight loss and onychogryphosis (Figure <figr fid="F1">1</figr>). It is a common concept that all dogs with visceral leishmaniosis in South America are infected by <it>L. infantum</it>. However, in Venezuela, a strain characterised by isoenzyme analysis as <it>L. colombiensis </it>was isolated from a dog presenting visceral leishmaniosis <abbrgrp><abbr bid="B7">7</abbr></abbrgrp>. In Brazil, two dogs diagnosed as having visceral leishmaniosis were actually infected by <it>L. amazonensis </it><abbrgrp><abbr bid="B12">12</abbr></abbrgrp>. These reports highlight the importance of using proper diagnostic tools to identify the species of <it>Leishmania </it>involved in each case of canine leishmaniosis irrespective of the clinical form.</p>
         <fig id="F1">
            <title>
               <p>Figure 1</p>
            </title>
            <caption>
               <p>Canine visceral leishmaniosis</p>
            </caption>
            <text>
               <p><b>Canine visceral leishmaniosis</b>. A <it>Leishmania</it>-seropositive dog showing facial muscular atrophy, skin lesions, loss of weight, and onychogryphosis.</p>
            </text>
            <graphic file="1756-3305-2-S1-S1-1"/>
         </fig>
         <p><it>Leishmania braziliensis </it>is the main causative agent of cutaneous leishmaniosis in dogs in South America <abbrgrp><abbr bid="B10">10</abbr></abbrgrp>. Most of the dogs infected by <it>L. braziliensis </it>live in rural areas and they may present single cutaneous or mucosal lesions (Figure <figr fid="F2">2</figr>) <abbrgrp><abbr bid="B14">14</abbr></abbrgrp>. Dogs have been suspected to play a role in the domestic transmission cycle of <it>L. braziliensis </it>and <it>L. peruviana </it>in some areas of South America, but there is only circumstantial evidence supporting this hypothesis <abbrgrp><abbr bid="B10">10</abbr></abbrgrp>. In fact, the role of dogs in the maintenance of these parasites is probably minor <abbrgrp><abbr bid="B3">3</abbr></abbrgrp>.</p>
         <fig id="F2">
            <title>
               <p>Figure 2</p>
            </title>
            <caption>
               <p>Canine cutaneous leishmaniosis</p>
            </caption>
            <text>
               <p><b>Canine cutaneous leishmaniosis</b>. A <it>Leishmania</it>-seropositive dog presenting a mucocutaneous lesion on nose.</p>
            </text>
            <graphic file="1756-3305-2-S1-S1-2"/>
         </fig>
         <p>Hybrid <it>Leishmania </it>strains have also been isolated from dogs in South America. For example, <it>L. braziliensis</it>/<it>L. peruviana </it>and <it>L. braziliensis</it>/<it>L. guyanensis </it>hybrid strains have been isolated from dogs in Peru and Venezuela, respectively <abbrgrp><abbr bid="B10">10</abbr></abbrgrp>. The hybrid strains have phenotypic and genotypic features of two <it>Leishmania </it>species, and it has been suggested that these hybrids might represent strains that originated directly from a common ancestor or that they might be the result of genetic exchange <abbrgrp><abbr bid="B15">15</abbr></abbrgrp>.</p>
         <p>In certain areas, the enzootic transmission cycles of different <it>Leishmania </it>parasites might overlap and dogs might become co-infected. For instance, cases of co-infection by <it>L. infantum </it>and <it>L. braziliensis </it>in dogs have been reported in south-eastern Brazil <abbrgrp><abbr bid="B16">16</abbr><abbr bid="B17">17</abbr></abbrgrp>. Co-infection by <it>L. infantum </it>and other trypanosomatids (e.g., <it>Trypanosoma evansi</it>) in dogs have also been reported <abbrgrp><abbr bid="B18">18</abbr></abbrgrp>. For instance, a new species of <it>Trypanosoma </it>(namely <it>Trypanosoma caninum</it>) has recently been isolated from a dog co-infected with <it>L. braziliensis </it>in south-eastern Brazil <abbrgrp><abbr bid="B19">19</abbr></abbrgrp>. Co-infections might be relevant in terms of diagnosis because of the possibility of serological cross-reactions among different <it>Leishmania </it>species <abbrgrp><abbr bid="B20">20</abbr></abbrgrp> and with other related trypanosomatids <abbrgrp><abbr bid="B19">19</abbr><abbr bid="B21">21</abbr></abbrgrp>.</p>
      </sec>
      <sec>
         <st>
            <p>Transmission of <it>Leishmania </it>parasites to dogs</p>
         </st>
         <p>The primary mode of transmission of <it>Leishmania </it>parasites from dog to dog is through the bite of an infected phlebotomine sandfly. In South America, the vectors of <it>Leishmania </it>parasites belong to the genus <it>Lutzomyia </it>(Figure <figr fid="F3">3</figr>). Over 70 species of <it>Lutzomyia </it>have been suspected to be involved in the transmission of the eight <it>Leishmania </it>species known to infect dogs in South America <abbrgrp><abbr bid="B15">15</abbr><abbr bid="B22">22</abbr><abbr bid="B23">23</abbr><abbr bid="B24">24</abbr><abbr bid="B25">25</abbr><abbr bid="B26">26</abbr><abbr bid="B27">27</abbr><abbr bid="B28">28</abbr><abbr bid="B29">29</abbr></abbrgrp>. However, the only well-established vector of <it>Leishmania </it>parasites to dogs in South America is <it>Lutzomyia longipalpis </it><abbrgrp><abbr bid="B24">24</abbr></abbrgrp>. This phlebotomine sandfly is a proven vector of <it>L. infantum</it>, widespread in South America <abbrgrp><abbr bid="B23">23</abbr></abbrgrp>, and has an opportunist feeding behaviour. However, it is interesting to note that in some areas dogs are not the preferred source of blood of <it>Lu. longipalpis</it>. For instance, in a recent study carried out in central-western Brazil, it was found that <it>Lu. longipalpis </it>fed preferentially on birds, rodents, humans, opossums, oxen, horses and dogs, in decreasing order of importance <abbrgrp><abbr bid="B30">30</abbr></abbrgrp>. In these areas, the role of dogs as reservoir hosts of <it>L. infantum </it>could be of minor relevance.</p>
         <fig id="F3">
            <title>
               <p>Figure 3</p>
            </title>
            <caption>
               <p><it>Lutzomyia </it>sand flies</p>
            </caption>
            <text>
               <p><b><it>Lutzomyia </it>sand flies</b>. A female (a) and a male (b) of <it>Lutzomyia migonei</it>, a putative vector of <it>L. infantum </it>in some regions of Brazil <abbrgrp><abbr bid="B24">24</abbr><abbr bid="B32">32</abbr></abbrgrp>.</p>
            </text>
            <graphic file="1756-3305-2-S1-S1-3"/>
         </fig>
         <p>Molecular biology techniques, in particular PCR-based tools, have impacted many fields of parasitology, including the study of a number of parasites and their respective arthropod vectors. The development of PCR-based tools for the detection of <it>Leishmania </it>DNA in phlebotomine sandflies has increased the number of putative vectors of <it>Leishmania </it>parasites in South America, see, for example, <abbrgrp><abbr bid="B25">25</abbr><abbr bid="B26">26</abbr><abbr bid="B27">27</abbr><abbr bid="B28">28</abbr><abbr bid="B29">29</abbr></abbrgrp>. However, the detection of <it>Leishmania </it>DNA in a given <it>Lutzomyia </it>species, the mere detection <it>per se</it>, does not necessarily mean vector competence. In fact, experimental transmission studies are needed to prove the role of a given phlebotomine sandfly species as a vector of <it>Leishmania </it>parasites, even though these studies might be expensive, time-consuming and require considerable expertise on phlebotomine sandfly rearing.</p>
         <p>The absence of <it>Lu. longipalpis </it>in some areas where cases of canine leishmaniosis have been reported <abbrgrp><abbr bid="B31">31</abbr><abbr bid="B32">32</abbr></abbrgrp> has suggested the participation of other phlebotomine sandfly species or the existence of secondary modes of transmission. Secondary modes of transmission that have been suggested in the literature include transplacental transmission <abbrgrp><abbr bid="B33">33</abbr></abbrgrp>, via blood transfusion <abbrgrp><abbr bid="B34">34</abbr></abbrgrp>, and venereal transmission <abbrgrp><abbr bid="B31">31</abbr><abbr bid="B35">35</abbr></abbrgrp>. However, the relevance of alternative ways of transmission is unknown. In a similar way, fleas and ticks have long been regarded as putative vectors of <it>L. infantum </it>in Brazil <abbrgrp><abbr bid="B36">36</abbr><abbr bid="B37">37</abbr><abbr bid="B38">38</abbr><abbr bid="B39">39</abbr></abbrgrp>, but an overwhelming proof that they are competent vectors of <it>Leishmania </it>parasites has never been provided.</p>
      </sec>
      <sec>
         <st>
            <p>Geographical distribution</p>
         </st>
         <p>Canine leishmaniosis is a widespread disease in South America (Figure <figr fid="F4">4</figr>). Infection by <it>Leishmania </it>parasites in dogs have been reported in all countries except Chile, Uruguay, Suriname, and Guyana (see Table <tblr tid="T1">1</tblr>). Cases of canine visceral leishmaniosis by <it>L. infantum </it>(zymodeme MON-1) have been diagnosed in French Guiana, although autochthonous transmission has not yet been demonstrated <abbrgrp><abbr bid="B31">31</abbr></abbrgrp>.</p>
         <fig id="F4">
            <title>
               <p>Figure 4</p>
            </title>
            <caption>
               <p>Distribution of <it>Leishmania </it>spp. infecting dogs in South America</p>
            </caption>
            <text>
               <p><b>Distribution of <it>Leishmania </it>spp. infecting dogs in South America</b>. The distribution of some species is probably wider than currently known. For instance, <it>L. braziliensis </it>and <it>L. infantum </it>are endemic in Paraguay <abbrgrp><abbr bid="B15">15</abbr></abbrgrp>, but there are no published reports of infection in dogs.</p>
            </text>
            <graphic file="1756-3305-2-S1-S1-4"/>
         </fig>
         <p><it>Leishmania braziliensis </it>and <it>L. infantum </it>are the most widespread species infecting dogs in South America and their distribution is probably wider than it is actually conceived. In recent years, there has been a southward spreading of canine leishmaniosis caused by <it>L. infantum </it>in South America. For example, the disease has recently been diagnosed in previously free areas of southern Brazil <abbrgrp><abbr bid="B40">40</abbr></abbrgrp> and northern Argentina <abbrgrp><abbr bid="B41">41</abbr></abbrgrp>.</p>
         <p>For a long time, canine leishmaniosis was considered to be a disease confined to rural areas. Nowadays, the disease is well-established in large urbanised areas such as the metropolitan region of Belo Horizonte, south-eastern Brazil <abbrgrp><abbr bid="B42">42</abbr></abbrgrp>. Many factors could favour the spreading of canine leishmaniosis in South America, including the movement of dogs between endemic and non-endemic areas <abbrgrp><abbr bid="B31">31</abbr></abbrgrp> and changes in vector ecology. <it>Lutzomyia longipalpis </it>is widespread in South America <abbrgrp><abbr bid="B23">23</abbr></abbrgrp> and it is adapted to colonise environments modified by man <abbrgrp><abbr bid="B24">24</abbr></abbrgrp>. In the State of Pernambuco, north-eastern Brazil, sparse spots of modified Atlantic rainforest can be found in highly urbanised areas. These remnants of Atlantic rainforest are potentially inhabited by phlebotomine sandflies of many species <abbrgrp><abbr bid="B43">43</abbr></abbrgrp>, including <it>Lu. longipalpis </it><abbrgrp><abbr bid="B44">44</abbr></abbrgrp>. It means that the introduction of a <it>Leishmania</it>-infected dog into a non-endemic area where the potential vectors are present could result in the establishment of a new focus of disease. In fact, if the current tendency continues <abbrgrp><abbr bid="B40">40</abbr><abbr bid="B41">41</abbr></abbrgrp>, new foci of the disease should be expected to be detected in the future.</p>
      </sec>
      <sec>
         <st>
            <p>Prevalence of infection</p>
         </st>
         <p>Most information on the prevalence of infection among dogs came from serological surveys conducted in Brazil, see, for example <abbrgrp><abbr bid="B45">45</abbr><abbr bid="B46">46</abbr><abbr bid="B47">47</abbr><abbr bid="B48">48</abbr></abbrgrp>, and at a much lesser extent in other countries such as Argentina <abbrgrp><abbr bid="B49">49</abbr></abbrgrp>, Colombia <abbrgrp><abbr bid="B50">50</abbr></abbrgrp> and Venezuela <abbrgrp><abbr bid="B51">51</abbr></abbrgrp>. Although the prevalence of <it>Leishmania </it>spp. infection in dogs in South America can vary widely from region to region, and according to the diagnostic method used, it is usually over 25% <abbrgrp><abbr bid="B21">21</abbr><abbr bid="B47">47</abbr><abbr bid="B49">49</abbr><abbr bid="B51">51</abbr><abbr bid="B52">52</abbr></abbrgrp> and might be as high as 75% in highly endemic foci <abbrgrp><abbr bid="B53">53</abbr></abbrgrp>. However, it is difficult to estimate the overall prevalence of <it>Leishmania </it>infection in dogs in South America because of the limited amount of published data from some countries (e.g., Paraguay), the existence of methodological differences among studies (e.g., sample size and criteria of positivity) and the inherent limitations of serology (e.g., possibility of cross reactions).</p>
         <p>An important epidemiological feature that has been observed in South America (and also in the Mediterranean basin) <abbrgrp><abbr bid="B54">54</abbr></abbrgrp> is that the majority of the dogs infected by <it>L. infantum </it>are apparently healthy, exhibiting no visible clinical signs of visceral leishmaniosis. In some foci in Brazil, over 80% of the seropositive dogs might be clinically healthy <abbrgrp><abbr bid="B47">47</abbr><abbr bid="B55">55</abbr></abbrgrp>. This information might be relevant because seropositive but apparently healthy dogs can also serve as a source of infection to phlebotomine sandflies <abbrgrp><abbr bid="B56">56</abbr><abbr bid="B57">57</abbr></abbrgrp>.</p>
      </sec>
      <sec>
         <st>
            <p>Risk factors associated with infection and disease</p>
         </st>
         <p>Studies attempting to assess the risk factors associated to infection in dogs in South America have been conducted mainly in Brazil. In some areas, there is a higher prevalence of anti-<it>Leishmania </it>antibodies among males when compared with females <abbrgrp><abbr bid="B47">47</abbr></abbrgrp>, but in others there has been no association between gender and seropositivity <abbrgrp><abbr bid="B48">48</abbr></abbrgrp>. In some areas, there is a higher seroprevalence in young dogs (&lt; 1 year) <abbrgrp><abbr bid="B47">47</abbr></abbrgrp>, whereas in other areas older dogs (1&#8211;6 years) are at a higher risk of infection <abbrgrp><abbr bid="B48">48</abbr></abbrgrp>. This apparent disagreement among studies might reflect the local nature of canine leishmaniosis. The epidemiology of the disease varies widely among different regions and risk factors associated to infection in different disease foci might be difficult to predict. One important risk factor is the dog's lifestyle. For instance, guard dogs that are kept outside houses during the whole night are more exposed to sandfly bites and therefore are at a higher risk of infection as compared with companion dogs that are kept inside houses <abbrgrp><abbr bid="B48">48</abbr><abbr bid="B58">58</abbr></abbrgrp>. In some rural areas, dogs (Figures <figr fid="F5">5</figr> and <figr fid="F6">6</figr>) are highly exposed to phlebotomine sandflies, which can be found inside houses, in animal shelters and forested areas <abbrgrp><abbr bid="B59">59</abbr></abbrgrp>.</p>
         <fig id="F5">
            <title>
               <p>Figure 5</p>
            </title>
            <caption>
               <p>Dog's lifestyle can increase the risk of <it>Leishmania </it>infection</p>
            </caption>
            <text>
               <p><b>Dog's lifestyle can increase the risk of <it>Leishmania </it>infection</b>. This picture shows a free-roaming dog (black arrow), an animal shelter (white arrow), a spot of modified Atlantic rainforest (black arrowhead), and an area of deforestation (white arrowhead) for agriculture. In this rural area, dogs are highly exposed to sand flies, which can be found inside houses, in animal shelters and forested areas.</p>
            </text>
            <graphic file="1756-3305-2-S1-S1-5"/>
         </fig>
         <fig id="F6">
            <title>
               <p>Figure 6</p>
            </title>
            <caption>
               <p>Skin lesions in a <it>Leishmania</it>-seropositive dog</p>
            </caption>
            <text>
               <p><b>Skin lesions in a <it>Leishmania</it>-seropositive dog</b>. Skin lesions on the ears of a dog, the same indicated in Figure 5, which was positive for anti-<it>Leishmania </it>antibodies. These lesions were possibly caused by <it>L. braziliensis</it>, which is highly prevalent in this area (municipality of Amaraji, Pernambuco, north-eastern Brazil) <abbrgrp><abbr bid="B59">59</abbr></abbrgrp>.</p>
            </text>
            <graphic file="1756-3305-2-S1-S1-6"/>
         </fig>
         <p>The risk factors underlying the outcome of infection by <it>Leishmania </it>parasites in dogs in South America are poorly understood. The majority of the dogs living in rural and suburban areas are mongrel dogs <abbrgrp><abbr bid="B47">47</abbr></abbrgrp> and the susceptibility to <it>L. infantum </it>infection in these dogs has been shown to be associated with MHC class II polymorphism <abbrgrp><abbr bid="B60">60</abbr></abbrgrp>. The relationship between nutritional status (which is a known risk factor for human visceral leishmaniosis) and the susceptibility to <it>L. infantum </it>infection in dogs should be further investigated.</p>
      </sec>
      <sec>
         <st>
            <p>Control of canine leishmaniosis in South America</p>
         </st>
         <sec>
            <st>
               <p>Vector control</p>
            </st>
            <p>Vector control is probably the most effective way to prevent <it>Leishmania </it>infection. For instance, a study conducted in Brazil has shown that deltamethrin-impregnated collars have potent anti-feeding and insecticidal effects on <it>Lu. longipalpis </it>and <it>Lutzomyia migonei </it><abbrgrp><abbr bid="B61">61</abbr></abbrgrp> and could reduce the risk of infection in dogs. The impact of this strategy within a community is dependent on collar coverage (<it>i.e</it>., number of dogs using the collar within a community) and loss rate <abbrgrp><abbr bid="B62">62</abbr></abbrgrp>. In reality, the use of deltamethrin-impregnated collars is not very popular among dog owners living in rural and suburban areas, probably because of their costs. Usually, the poor social and economic conditions of many dog owners living in rural and suburban areas in South America do not allow them to afford even basic needs of life. Perhaps, a systematic control of phlebotomine sandflies in these areas, by using deltamethrin-impregnated collars or other strategies (e.g., spot-on combination of permethrin and imidacloprid) <abbrgrp><abbr bid="B63">63</abbr></abbrgrp> could be possible, if supported by local public health authorities.</p>
         </sec>
         <sec>
            <st>
               <p>Culling of seropositive dogs</p>
            </st>
            <p>While not universally accepted, the culling of seropositive dogs has long been recommended in Brazil <abbrgrp><abbr bid="B64">64</abbr></abbrgrp>. However, in addition to be ethically arguable, the culling of seropositive dogs has had limited impact on the incidence of human visceral leishmaniosis. From 1990 to 1994, more than 80,000 dogs were culled in Brazil and during the same period there was an increase of almost 100% in the incidence of human visceral leishmaniosis <abbrgrp><abbr bid="B4">4</abbr></abbrgrp>. The possible reasons (e.g., replacement of the culled dogs for susceptive puppies, low sensitivity and specificity of serological tests used to screen dogs to be culled, owners' unwillingness to cull their seropositive dogs) for the failure of this strategy have been extensively discussed in recent years <abbrgrp><abbr bid="B64">64</abbr><abbr bid="B65">65</abbr><abbr bid="B66">66</abbr></abbrgrp>. One important feature that counts against this strategy is the fact that many culled dogs are not actually infected by <it>L. infantum</it>. In Rio de Janeiro (south-eastern Brazil), for example, a parasitological study of 66 dogs positive for anti-<it>Leishmania </it>antibodies revealed that 12 dogs were infected only by <it>L. braziliensis </it><abbrgrp><abbr bid="B17">17</abbr></abbrgrp>. In areas where both <it>L. infantum </it>and <it>L. braziliensis </it>are endemic, the use of contemporary techniques to identify the species involved in each case is imperative to avoid the culling of seropositive dogs that are actually infected by <it>L. braziliensis</it>.</p>
         </sec>
         <sec>
            <st>
               <p>Vaccination</p>
            </st>
            <p>Until recently, there were no commercially available vaccines against canine leishmaniosis. Two vaccines have been licensed for use in Brazil. The first vaccine (Leishmune<sup>&#174;</sup>, Fort Dodge Animal Health) consists of a <it>Leishmania donovani </it>glycoprotein fraction and presents 76&#8211;80% of efficacy <abbrgrp><abbr bid="B67">67</abbr></abbrgrp>. The second vaccine (Leish-Tec<sup>&#174;</sup>, Hertape Calier Sa&#250;de Animal) <abbrgrp><abbr bid="B68">68</abbr></abbrgrp> consists of adenovirus expressing a <it>L. donovani </it>A2 antigen, but the results from phase-III trials have not been published yet. These vaccines are expected to become more and more popular among veterinarians and dog owners. Perhaps, the vaccination of dogs in association with a systematic vector control could replace the indiscriminate culling of seropositive dogs in endemic areas.</p>
         </sec>
      </sec>
      <sec>
         <st>
            <p>Final considerations and research needs</p>
         </st>
         <p>Canine leishmaniosis is widespread in rural and urban areas in South America, although the factors associated with risk to <it>Leishmania </it>infection in dogs from this region are still poorly understood. Dogs are exposed to infection by a number of <it>Leishmania </it>species, which are potentially transmitted by different <it>Lutzomyia </it>species. Moreover, secondary modes of transmission might be involved and could be relevant for the establishment of new foci of canine leishmaniosis in non-endemic areas. Overall, this illustrates how complex is the epidemiology of canine leishmaniosis in South America and highlights the future research needs.</p>
         <p>Little is known about the genetic relationship among the <it>Leishmania </it>parasites isolated from dogs, <it>Lutzomyia </it>sandflies and humans in many areas where canine leishmaniosis is endemic in South America. In this context, new attempts to isolate and characterise the species of <it>Leishmania </it>parasites circulating among dogs from urban and rural areas in different South American countries should be encouraged.</p>
         <p>Despite of the long list of putative vectors, the only well-established vector of <it>Leishmania </it>parasites to dogs in South America is <it>Lu. longipalpis</it>. Indeed, dogs can serve as a source of <it>Leishmania </it>infection to different <it>Lutzomyia </it>species (e.g., <it>Lutzomyia whitmani</it>, <it>Lutzomyia evansi </it>and <it>Lutzomyia youngi</it>) <abbrgrp><abbr bid="B69">69</abbr><abbr bid="B70">70</abbr><abbr bid="B71">71</abbr></abbrgrp>. However, it has yet to be proved that these <it>Lutzomyia </it>species are able to transmit the infection to a susceptible dog during a subsequent blood feeding.</p>
         <p>In the same way, it is important to investigate the factors associated with risk to <it>Leishmania </it>infection in dogs, keeping in mind that these concepts cannot be generally extrapolated because canine leishmaniosis is a focal disease, whose epidemiology may vary widely from region to region. Some aspects (e.g., poor nutrition) might increase the risk of disease development, but so far this relationship has not been fully addressed in South American dogs. The factors dictating which dog will become sick (and when it will do so) should be addressed in future studies.</p>
         <p>For some time, researchers working in South America have focused most of their efforts on canine leishmaniosis by <it>L. infantum </it>and <it>L. braziliensis</it>. Despite the inarguable importance of these two parasites, the study of canine leishmaniosis caused by other <it>Leishmania </it>species (e.g., <it>L. amazonensis </it>and <it>L. colombiensis</it>) would deserve more attention in the future. This constitutes a neglected issue that could provide new insights into the knowledge of the natural history of <it>Leishmania </it>parasites and the diseases they cause.</p>
      </sec>
      <sec>
         <st>
            <p>Competing interests</p>
         </st>
         <p>The author declares that they have no competing interests.</p>
      </sec>
   </bdy>
   <bm>
      <ack>
         <sec>
            <st>
               <p>Acknowledgements</p>
            </st>
            <p>I would like to express my sincere thanks to Professor Domenico Otranto and Dr. Luciana A. Figueredo for their valuable comments on a draft of the manuscript.</p>
            <p>This article is published as part of <it>Parasites &amp; Vectors </it>Volume 2 Supplement 1, 2009: Proceedings of the 4th International Canine Vector-Borne Disease Symposium. The full contents of the supplement are available online at <url>http://www.parasitesandvectors.com/supplements/2/S1</url>.</p>
            <p>Publication of the supplement has been sponsored by Bayer Animal Health GmbH.</p>
         </sec>
      </ack>
      <refgrp>
         <bibl id="B1">
            <title>
               <p>Canine vector-borne diseases in Brazil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Dantas-Torres</snm>
                  <fnm>F</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Parasit Vectors</source>
            <pubdate>2008</pubdate>
            <volume>1</volume>
            <fpage>25</fpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="pmcid">2533296</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">18691408</pubid>
                  <pubid idtype="doi">10.1186/1756-3305-1-25</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B2">
            <title>
               <p>Managing canine vector-borne diseases of zoonotic concern: part one</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Otranto</snm>
                  <fnm>D</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Dantas-Torres</snm>
                  <fnm>F</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Breitschwerdt</snm>
                  <fnm>EB</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Trends Parasitol</source>
            <inpress/>
         </bibl>
         <bibl id="B3">
            <title>
               <p>The role of dogs as reservoirs of <it>Leishmania </it>parasites, with emphasis on <it>Leishmania </it>(<it>Leishmania</it>) <it>infantum </it>and <it>Leishmania </it>(<it>Viannia</it>) <it>braziliensis</it></p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Dantas-Torres</snm>
                  <fnm>F</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vet Parasitol</source>
            <pubdate>2007</pubdate>
            <volume>149</volume>
            <fpage>139</fpage>
            <lpage>146</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.vetpar.2007.07.007</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">17703890</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B4">
            <title>
               <p>Effect of eliminating seropositive canines on the transmission of visceral leishmaniasis in Brazil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Dietze</snm>
                  <fnm>R</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Barros</snm>
                  <fnm>GB</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Teixeira</snm>
                  <fnm>L</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Harris</snm>
                  <fnm>J</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Michelson</snm>
                  <fnm>K</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Falqueto</snm>
                  <fnm>A</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Corey</snm>
                  <fnm>R</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Clin Infect Dis</source>
            <pubdate>1997</pubdate>
            <volume>25</volume>
            <fpage>1240</fpage>
            <lpage>1242</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1086/516096</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid">9402389</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B5">
            <title>
               <p>Epidemiology of dermal leishmaniasis in the Rio Doce Valley, State of Minas Gerais, Brazil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Mayrink</snm>
                  <fnm>W</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Williams</snm>
                  <fnm>P</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Coelho</snm>
                  <fnm>MV</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Dias</snm>
                  <fnm>M</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Martins</snm>
                  <fnm>AV</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Magalh&#227;es</snm>
                  <fnm>PA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>da Costa</snm>
                  <fnm>CA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Falc&#227;o</snm>
                  <fnm>AR</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Melo</snm>
                  <fnm>MN</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Falc&#227;o</snm>
                  <fnm>AL</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Ann Trop Med Parasitol</source>
            <pubdate>1979</pubdate>
            <volume>73</volume>
            <fpage>123</fpage>
            <lpage>137</lpage>
            <xrefbib>
               <pubid idtype="pmpid">315210</pubid>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B6">
            <title>
               <p>Andean leishmaniasis in Ecuador caused by infection with <it>Leishmania mexicana </it>and <it>L. major</it>-like parasites</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Hashiguchi</snm>
                  <fnm>Y</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Gomez</snm>
                  <fnm>EA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>de Coronel</snm>
                  <fnm>VV</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Mimori</snm>
                  <fnm>T</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Kawabata</snm>
                  <fnm>M</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Furuya</snm>
                  <fnm>M</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Nonaka</snm>
                  <fnm>S</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Takaoka</snm>
                  <fnm>H</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Alexander</snm>
                  <fnm>JB</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Quizhpe</snm>
                  <fnm>AM</fnm>
               </au>
               <etal/>
            </aug>
            <source>Am J Trop Med Hyg</source>
            <pubdate>1991</pubdate>
            <volume>44</volume>
            <fpage>205</fpage>
            <lpage>217</lpage>
            <xrefbib>
               <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">1672799</pubid>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B7">
            <title>
               <p><it>Leishmania colombiensis </it>in Venezuela</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Delgado</snm>
                  <fnm>O</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Castes</snm>
                  <fnm>M</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>White</snm>
                  <fnm>AC</fnm>
                  <suf>Jr</suf>
               </au>
               <au>
                  <snm>Kreutzer</snm>
                  <fnm>RD</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Am J Trop Med Hyg</source>
            <pubdate>1993</pubdate>
            <volume>48</volume>
            <fpage>145</fpage>
            <lpage>147</lpage>
            <xrefbib>
               <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">8427384</pubid>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B8">
            <title>
               <p>Leishmaniose en Equateur. 4. Infestation naturelle du chien par <it>Leishmania panamensis</it></p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Dereure</snm>
                  <fnm>J</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Espinel</snm>
                  <fnm>I</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Barrera</snm>
                  <fnm>C</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Guerrini</snm>
                  <fnm>F</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Martini</snm>
                  <fnm>A</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Echeverria</snm>
                  <fnm>R</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Guderian</snm>
                  <fnm>RH</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Le Pont</snm>
                  <fnm>F</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Ann Soc Belg Med Trop</source>
            <pubdate>1994</pubdate>
            <volume>74</volume>
            <fpage>29</fpage>
            <lpage>33</lpage>
            <xrefbib>
               <pubid idtype="pmpid">8024347</pubid>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B9">
            <title>
               <p>Natural infections of <it>Leishmania peruviana </it>in animals in the Peruvian Andes</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Llanos-Cuentas</snm>
                  <fnm>EA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Roncal</snm>
                  <fnm>N</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Villaseca</snm>
                  <fnm>P</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Paz</snm>
                  <fnm>L</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Ogusuku</snm>
                  <fnm>E</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>P&#233;rez</snm>
                  <fnm>JE</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>C&#225;ceres</snm>
                  <fnm>A</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Davies</snm>
                  <fnm>CR</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Trans R Soc Trop Med Hyg</source>
            <pubdate>1999</pubdate>
            <volume>93</volume>
            <fpage>15</fpage>
            <lpage>20</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/S0035-9203(99)90163-3</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid">10492779</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B10">
            <title>
               <p>Is the domestic dog (<it>Canis familiaris</it>) a reservoir host of American cutaneous leishmaniasis? A critical review of the current evidence</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Reithinger</snm>
                  <fnm>R</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Davies</snm>
                  <fnm>CR</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Am J Trop Med Hyg</source>
            <pubdate>1999</pubdate>
            <volume>61</volume>
            <fpage>530</fpage>
            <lpage>541</lpage>
            <xrefbib>
               <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">10548285</pubid>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B11">
            <title>
               <p>Isolation of <it>Leishmania infantum</it>, zymodeme MON-1 from canine and human visceral leishmaniasis on Margarita Island, Venezuela</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Zerpa</snm>
                  <fnm>O</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Pratlong</snm>
                  <fnm>F</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Ulrich</snm>
                  <fnm>M</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Convit</snm>
                  <fnm>J</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Mem Inst Oswaldo Cruz</source>
            <pubdate>2001</pubdate>
            <volume>96</volume>
            <fpage>901</fpage>
            <lpage>902</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1590/S0074-02762001000700003</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">11685252</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B12">
            <title>
               <p>The first records of <it>Leishmania </it>(<it>Leishmania</it>) <it>amazonensis </it>in dogs (<it>Canis familiaris</it>) diagnosed clinically as having canine visceral leishmaniasis from Ara&#231;atuba County, S&#227;o Paulo State, Brazil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Tolezano</snm>
                  <fnm>JE</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Uliana</snm>
                  <fnm>SR</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Taniguchi</snm>
                  <fnm>HH</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Ara&#250;jo</snm>
                  <fnm>MF</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Barbosa</snm>
                  <fnm>JA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Barbosa</snm>
                  <fnm>JE</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Floeter-Winter</snm>
                  <fnm>LM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Shaw</snm>
                  <fnm>JJ</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vet Parasitol</source>
            <pubdate>2007</pubdate>
            <volume>149</volume>
            <fpage>280</fpage>
            <lpage>284</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.vetpar.2007.07.008</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">17720321</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B13">
            <title>
               <p>Increasing case-fatality rate of visceral leishmaniasis in Brazil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Dantas-Torres</snm>
                  <fnm>F</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>REVISA</source>
            <pubdate>2005</pubdate>
            <volume>1</volume>
            <fpage>260</fpage>
            <lpage>263</lpage>
         </bibl>
         <bibl id="B14">
            <title>
               <p>Is <it>Leishmania </it>(<it>Viannia</it>) <it>braziliensis </it>preferentially restricted to the cutaneous lesions of naturally infected dogs?</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Madeira</snm>
                  <fnm>MF</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Schubach</snm>
                  <fnm>AO</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Schubach</snm>
                  <fnm>TM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Serra</snm>
                  <fnm>CM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Pereira</snm>
                  <fnm>SA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Figueiredo</snm>
                  <fnm>FB</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Confort</snm>
                  <fnm>EM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Quintella</snm>
                  <fnm>LP</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Marzochi</snm>
                  <fnm>MC</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Parasitol Res</source>
            <pubdate>2005</pubdate>
            <volume>97</volume>
            <fpage>73</fpage>
            <lpage>76</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1007/s00436-005-1374-y</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">15986254</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B15">
            <title>
               <p>New World leishmaniasis</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Lainson</snm>
                  <fnm>R</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Shaw</snm>
                  <fnm>JJ</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Topley &amp; Wilson's Microbiology and Microbial Infections, Parasitology</source>
            <publisher>London: Arnold</publisher>
            <editor>Cox FEG, Kreier JP, Wakelin D</editor>
            <pubdate>2005</pubdate>
            <fpage>313</fpage>
            <lpage>349</lpage>
         </bibl>
         <bibl id="B16">
            <title>
               <p>Mixed infection with <it>Leishmania </it>(<it>Viannia</it>) <it>braziliensis </it>and <it>Leishmania </it>(<it>Leishmania</it>) <it>chagasi </it>in a naturally infected dog from Rio de Janeiro, Brazil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Madeira</snm>
                  <fnm>MF</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Schubach</snm>
                  <fnm>AO</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Schubach</snm>
                  <fnm>TM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Pacheco</snm>
                  <fnm>RS</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Oliveira</snm>
                  <fnm>FS</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Pereira</snm>
                  <fnm>SA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Figueiredo</snm>
                  <fnm>FB</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Baptista</snm>
                  <fnm>C</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Marzochi</snm>
                  <fnm>MC</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Trans R Soc Trop Med Hyg</source>
            <pubdate>2006</pubdate>
            <volume>100</volume>
            <fpage>442</fpage>
            <lpage>445</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.trstmh.2005.07.011</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">16257024</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B17">
            <title>
               <p>Post mortem parasitological evaluation of dogs seroreactive for <it>Leishmania </it>from Rio de Janeiro, Brazil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Madeira</snm>
                  <fnm>MF</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Schubach</snm>
                  <fnm>AO</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Schubach</snm>
                  <fnm>TM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Pereira</snm>
                  <fnm>SA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Figueiredo</snm>
                  <fnm>FB</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Baptista</snm>
                  <fnm>C</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Leal</snm>
                  <fnm>CA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Melo</snm>
                  <fnm>CX</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Confort</snm>
                  <fnm>EM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Marzochi</snm>
                  <fnm>MC</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vet Parasitol</source>
            <pubdate>2006</pubdate>
            <volume>138</volume>
            <fpage>366</fpage>
            <lpage>370</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.vetpar.2006.01.059</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">16520002</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B18">
            <title>
               <p>Occurrence of co-infection by <it>Leishmania </it>(<it>Leishmania</it>) <it>chagasi </it>and <it>Trypanosoma </it>(<it>Trypanozoon</it>) <it>evansi </it>in a dog in the state of Mato Grosso do Sul, Brazil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Savani</snm>
                  <fnm>ES</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Nunes</snm>
                  <fnm>VL</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Galati</snm>
                  <fnm>EA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Castilho</snm>
                  <fnm>TM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Araujo</snm>
                  <fnm>FS</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Ilha</snm>
                  <fnm>IM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Camargo</snm>
                  <fnm>MC</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>D'Auria</snm>
                  <fnm>SR</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Floeter-Winter</snm>
                  <fnm>LM</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Mem Inst Oswaldo Cruz</source>
            <pubdate>2005</pubdate>
            <volume>100</volume>
            <fpage>739</fpage>
            <lpage>741</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1590/S0074-02762005000700011</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">16410962</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B19">
            <title>
               <p><it>Trypanosoma caninum </it>n. sp. (Protozoa: Kinetoplastida) isolated from intact skin of a domestic dog (<it>Canis familiaris</it>) captured in Rio de Janeiro, Brazil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Madeira</snm>
                  <fnm>MF</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Sousa</snm>
                  <fnm>MA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Barros</snm>
                  <fnm>JH</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Figueiredo</snm>
                  <fnm>FB</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Fagundes</snm>
                  <fnm>A</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Schubach</snm>
                  <fnm>A</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>de Paula</snm>
                  <fnm>CC</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Faissal</snm>
                  <fnm>BN</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Fonseca</snm>
                  <fnm>TS</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Thoma</snm>
                  <fnm>HK</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Marzochi</snm>
                  <fnm>MC</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Parasitology</source>
            <inpress/>
         </bibl>
         <bibl id="B20">
            <title>
               <p>Identification of highly specific and cross-reactive antigens of <it>Leishmania </it>species by antibodies from <it>Leishmania </it>(<it>Leishmania</it>) <it>chagasi </it>naturally infected dogs</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Vale</snm>
                  <fnm>AM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Fujiwara</snm>
                  <fnm>RT</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>da Silva Neto</snm>
                  <fnm>AF</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Miret</snm>
                  <fnm>JA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Alvarez</snm>
                  <fnm>DC</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>da Silva</snm>
                  <fnm>JC</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Campos-Neto</snm>
                  <fnm>A</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Reed</snm>
                  <fnm>S</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Mayrink</snm>
                  <fnm>W</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Nascimento</snm>
                  <fnm>E</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Zoonoses Public Health</source>
            <pubdate>2009</pubdate>
            <volume>56</volume>
            <fpage>41</fpage>
            <lpage>48</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1111/j.1863-2378.2008.01183.x</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">18990196</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B21">
            <title>
               <p>Leishmaniasis visceral canina: pruebas diagn&#243;sticas no identifican estados reales de la infecci&#243;n</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Romero</snm>
                  <fnm>M</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>L&#243;pez</snm>
                  <fnm>M</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Echeverry</snm>
                  <fnm>M</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Rivas</snm>
                  <fnm>F</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Rev Salud Publica (Bogota)</source>
            <pubdate>2008</pubdate>
            <volume>10</volume>
            <fpage>290</fpage>
            <lpage>298</lpage>
            <xrefbib>
               <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">19039425</pubid>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B22">
            <title>
               <p>Phlebotomine vectors of the leishmaniases: a review</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Killick-Kendrick</snm>
                  <fnm>R</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Med Vet Entomol</source>
            <pubdate>1990</pubdate>
            <volume>4</volume>
            <fpage>1</fpage>
            <lpage>24</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1111/j.1365-2915.1990.tb00255.x</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid">2132963</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B23">
            <title>
               <p>Guide to the identification and geographic distribution of <it>Lutzomyia </it>sand flies in Mexico, the West Indies, Central and South America (Diptera: Psychodidae)</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Young</snm>
                  <fnm>DG</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Duncan</snm>
                  <fnm>MA</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Mem Amer Entomol Inst</source>
            <pubdate>1994</pubdate>
            <volume>54</volume>
            <fpage>1</fpage>
            <lpage>881</lpage>
         </bibl>
         <bibl id="B24">
            <title>
               <p><it>Lutzomyia longipalpis </it>and the eco-epidemiology of American visceral leishmaniasis, with particular reference to Brazil: a review</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Lainson</snm>
                  <fnm>R</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Rangel</snm>
                  <fnm>EF</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Mem Inst Oswaldo Cruz</source>
            <pubdate>2005</pubdate>
            <volume>100</volume>
            <fpage>811</fpage>
            <lpage>827</lpage>
            <xrefbib>
               <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">16444411</pubid>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B25">
            <title>
               <p>Identification of naturally infected <it>Lutzomyia intermedia </it>and <it>Lutzomyia migonei </it>with <it>Leishmania </it>(<it>Viannia</it>) <it>braziliensis </it>in Rio de Janeiro (Brazil) revealed by a PCR multiplex non-isotopic hybridisation assay</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>de Pita-Pereira</snm>
                  <fnm>D</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Alves</snm>
                  <fnm>CR</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Souza</snm>
                  <fnm>MB</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Brazil</snm>
                  <fnm>RP</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Bertho</snm>
                  <fnm>AL</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>de Figueiredo Barbosa</snm>
                  <fnm>A</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Britto</snm>
                  <fnm>CC</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Trans R Soc Trop Med Hyg</source>
            <pubdate>2005</pubdate>
            <volume>99</volume>
            <fpage>905</fpage>
            <lpage>913</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.trstmh.2005.06.019</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">16143358</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B26">
            <title>
               <p>Multiplex-PCR for detection of natural <it>Leishmania </it>infection in <it>Lutzomyia </it>spp. captured in an endemic region for cutaneous leishmaniasis in state of Sucre, Venezuela</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Jorquera</snm>
                  <fnm>A</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Gonz&#225;lez</snm>
                  <fnm>R</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>March&#225;n-Marcano</snm>
                  <fnm>E</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Oviedo</snm>
                  <fnm>M</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Matos</snm>
                  <fnm>M</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Mem Inst Oswaldo Cruz</source>
            <pubdate>2005</pubdate>
            <volume>100</volume>
            <fpage>45</fpage>
            <lpage>48</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1590/S0074-02762005000100008</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">15867962</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B27">
            <title>
               <p>Naturally infected <it>Lutzomyia </it>sand flies in a <it>Leishmania</it>-endemic area of Brazil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Carvalho</snm>
                  <fnm>GM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Andrade Filho</snm>
                  <fnm>JD</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Falcao</snm>
                  <fnm>AL</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Rocha Lima</snm>
                  <fnm>AC</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Gontijo</snm>
                  <fnm>CM</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vector Borne Zoonotic Dis</source>
            <pubdate>2008</pubdate>
            <volume>8</volume>
            <fpage>407</fpage>
            <lpage>414</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1089/vbz.2007.0180</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">18429695</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B28">
            <title>
               <p>Detection of natural infection in <it>Lutzomyia cruzi </it>and <it>Lutzomyia forattinii </it>(Diptera : Psychodidae: Phlebotominae) by <it>Leishmania infantum chagasi </it>in an endemic area of visceral leishmaniasis in Brazil using a PCR multiplex assay</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>de Pita-Pereira</snm>
                  <fnm>D</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Cardoso</snm>
                  <fnm>MA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Alves</snm>
                  <fnm>CR</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Brazil</snm>
                  <fnm>RP</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Britto</snm>
                  <fnm>C</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Acta Trop</source>
            <pubdate>2008</pubdate>
            <volume>107</volume>
            <fpage>66</fpage>
            <lpage>69</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.actatropica.2008.04.015</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">18502392</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B29">
            <title>
               <p>The finding of <it>Lutzomyia almerioi </it>and <it>Lutzomyia longipalpis </it>naturally infected by <it>Leishmania </it>spp. in a cutaneous and canine visceral leishmaniases focus in Serra da Bodoquena, Brazil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Savani</snm>
                  <fnm>ES</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Nunes</snm>
                  <fnm>VL</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Galati</snm>
                  <fnm>EA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Castilho</snm>
                  <fnm>TM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Zampieri</snm>
                  <fnm>RA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Floeter-Winter</snm>
                  <fnm>LM</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vet Parasitol</source>
            <pubdate>2009</pubdate>
            <volume>160</volume>
            <fpage>18</fpage>
            <lpage>24</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.vetpar.2008.10.090</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">19062193</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B30">
            <title>
               <p>Prefer&#234;ncia alimentar de <it>Lutzomyia longipalpis </it>(Lutz &amp; Neiva, 1912) em &#225;rea de transmiss&#227;o de leishmaniose visceral em Mato Grosso</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Missawa</snm>
                  <fnm>NA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Lorosa</snm>
                  <fnm>ES</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Dias</snm>
                  <fnm>ES</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Rev Soc Bras Med Trop</source>
            <pubdate>2008</pubdate>
            <volume>41</volume>
            <fpage>365</fpage>
            <lpage>368</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1590/S0037-86822008000400009</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">18853008</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B31">
            <title>
               <p>First report of <it>Leishmania infantum </it>in French Guiana: canine visceral leishmaniasis imported from the Old World</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Rotureau</snm>
                  <fnm>B</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Ravel</snm>
                  <fnm>C</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Aznar</snm>
                  <fnm>C</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Carme</snm>
                  <fnm>B</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Dedet</snm>
                  <fnm>JP</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>J Clin Microbiol</source>
            <pubdate>2006</pubdate>
            <volume>44</volume>
            <fpage>1120</fpage>
            <lpage>1122</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="pmcid">1393124</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">16517909</pubid>
                  <pubid idtype="doi">10.1128/JCM.44.3.1120-1122.2006</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B32">
            <title>
               <p>Phlebotomine sandfly species from an American visceral leishmaniasis area in the Northern Rainforest region of Pernambuco State, Brazil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Carvalho</snm>
                  <fnm>MR</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Lima</snm>
                  <fnm>BS</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Marinho-J&#250;nior</snm>
                  <fnm>JF</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Silva</snm>
                  <fnm>FJ</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Valen&#231;a</snm>
                  <fnm>HF</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Almeida</snm>
                  <fnm>FA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Silva</snm>
                  <fnm>AL</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Brand&#227;o-Filho</snm>
                  <fnm>SP</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Cad Saude Publica</source>
            <pubdate>2007</pubdate>
            <volume>23</volume>
            <fpage>1227</fpage>
            <lpage>1232</lpage>
            <xrefbib>
               <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">17486244</pubid>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B33">
            <title>
               <p>Trans-placental transmission of a North American isolate of <it>Leishmania infantum </it>in an experimentally infected beagle</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Rosypal</snm>
                  <fnm>AC</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Troy</snm>
                  <fnm>GC</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Zajac</snm>
                  <fnm>AM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Frank</snm>
                  <fnm>G</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Lindsay</snm>
                  <fnm>DS</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>J Parasitol</source>
            <pubdate>2005</pubdate>
            <volume>91</volume>
            <fpage>970</fpage>
            <lpage>972</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1645/GE-483R.1</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid">17089780</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B34">
            <title>
               <p>Transmission of <it>Leishmania infantum </it>via blood transfusion in dogs: potential for infection and importance of clinical factors</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Freitas</snm>
                  <fnm>E</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Melo</snm>
                  <fnm>MN</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Costa-Val</snm>
                  <fnm>AP</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Michalick</snm>
                  <fnm>MS</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vet Parasitol</source>
            <pubdate>2006</pubdate>
            <volume>137</volume>
            <fpage>159</fpage>
            <lpage>167</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.vetpar.2005.12.011</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">16414196</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B35">
            <title>
               <p>Venereal transmission of canine visceral leishmaniasis</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Silva</snm>
                  <fnm>FL</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Oliveira</snm>
                  <fnm>RG</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Silva</snm>
                  <fnm>TM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Xavier</snm>
                  <fnm>MN</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Nascimento</snm>
                  <fnm>EF</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Santos</snm>
                  <fnm>RL</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vet Parasitol</source>
            <pubdate>2009</pubdate>
            <volume>160</volume>
            <fpage>55</fpage>
            <lpage>59</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.vetpar.2008.10.079</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">19046812</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B36">
            <title>
               <p>Notas s&#244;bre a transmiss&#227;o da leishmaniose visceral no Brasil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Sherlock</snm>
                  <fnm>I</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Rev Bras Malariol D Trop</source>
            <pubdate>1964</pubdate>
            <volume>16</volume>
            <fpage>19</fpage>
            <lpage>26</lpage>
         </bibl>
         <bibl id="B37">
            <title>
               <p>Participation of <it>Rhipicephalus sanguineus </it>(Acari: Ixodidae) in the epidemiology of canine visceral leishmaniasis</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Coutinho</snm>
                  <fnm>MT</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Bueno</snm>
                  <fnm>LL</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Sterzik</snm>
                  <fnm>A</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Fujiwara</snm>
                  <fnm>RT</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Botelho</snm>
                  <fnm>JR</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Maria</snm>
                  <fnm>M</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Genaro</snm>
                  <fnm>O</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Linardi</snm>
                  <fnm>PM</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vet Parasitol</source>
            <pubdate>2005</pubdate>
            <volume>128</volume>
            <fpage>149</fpage>
            <lpage>155</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.vetpar.2004.11.011</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">15725545</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B38">
            <title>
               <p>Can fleas from dogs infected with canine visceral leishmaniasis transfer the infection to other mammals?</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Coutinho</snm>
                  <fnm>MT</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Linardi</snm>
                  <fnm>PM</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vet Parasitol</source>
            <pubdate>2007</pubdate>
            <volume>147</volume>
            <fpage>320</fpage>
            <lpage>325</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.vetpar.2007.04.008</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">17521814</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B39">
            <title>
               <p>La leishmaniose visc&#233;rale canine dans le Nord-Est du Br&#233;sil: aspects &#233;pid&#233;miologiques</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Silva</snm>
                  <fnm>OA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Silva</snm>
                  <fnm>PB</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Silva</snm>
                  <fnm>OV</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Braga</snm>
                  <fnm>GM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Albuquerque</snm>
                  <fnm>A</fnm>
                  <suf>J&#250;nior</suf>
               </au>
               <au>
                  <snm>Queiros Neto</snm>
                  <fnm>V</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Rocha</snm>
                  <fnm>ME</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Silva</snm>
                  <fnm>EF</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Bull Soc Pathol Exot</source>
            <pubdate>2007</pubdate>
            <volume>100</volume>
            <fpage>49</fpage>
            <lpage>50</lpage>
            <xrefbib>
               <pubid idtype="pmpid">17402696</pubid>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B40">
            <title>
               <p>Leishmaniose visceral em um canino de Cruz Alta, Rio Grande do Sul, Brasil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Krauspenhar</snm>
                  <fnm>C</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Beck</snm>
                  <fnm>C</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Sperotto</snm>
                  <fnm>V</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Silva</snm>
                  <fnm>AA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Bastos</snm>
                  <fnm>R</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Rodrigues</snm>
                  <fnm>L</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Ci&#234;nc Rural</source>
            <pubdate>2007</pubdate>
            <volume>37</volume>
            <fpage>907</fpage>
            <lpage>910</lpage>
         </bibl>
         <bibl id="B41">
            <title>
               <p>First visceral leishmaniasis focus in Argentina</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Salomon</snm>
                  <fnm>O</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Sinagra</snm>
                  <fnm>A</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Nevot</snm>
                  <fnm>M</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Barberian</snm>
                  <fnm>G</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Paulin</snm>
                  <fnm>P</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Estevez</snm>
                  <fnm>J</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Riarte</snm>
                  <fnm>A</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Estevez</snm>
                  <fnm>J</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Mem Inst Oswaldo Cruz</source>
            <pubdate>2008</pubdate>
            <volume>103</volume>
            <fpage>109</fpage>
            <lpage>111</lpage>
            <xrefbib>
               <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">18368242</pubid>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B42">
            <title>
               <p>Epidemiology of visceral leishmaniasis through spatial analysis, in Belo Horizonte municipality, state of Minas Gerais, Brazil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Margonari</snm>
                  <fnm>C</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Freitas</snm>
                  <fnm>CR</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Ribeiro</snm>
                  <fnm>RC</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Moura</snm>
                  <fnm>AC</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Timb&#243;</snm>
                  <fnm>M</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Gripp</snm>
                  <fnm>AH</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Pessanha</snm>
                  <fnm>JE</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Dias</snm>
                  <fnm>ES</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Mem Inst Oswaldo Cruz</source>
            <pubdate>2006</pubdate>
            <volume>101</volume>
            <fpage>31</fpage>
            <lpage>38</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1590/S0074-02762006000100007</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">16699707</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B43">
            <title>
               <p>Phlebotomine sandflies (Diptera: Psychodidae) of the Atlantic forest in Recife, Pernambuco state, Brazil: the species coming to human bait, and their seasonal and monthly variations over a 2-year period</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Balbino</snm>
                  <fnm>VQ</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Coutinho-Abreu</snm>
                  <fnm>IV</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Sonoda</snm>
                  <fnm>IV</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Marques da Silva</snm>
                  <fnm>W</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Marcondes</snm>
                  <fnm>CB</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Ann Trop Med Parasitol</source>
            <pubdate>2005</pubdate>
            <volume>99</volume>
            <fpage>683</fpage>
            <lpage>693</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1179/136485905X65116</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">16212802</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B44">
            <title>
               <p>Phlebotomine sandflies of an urban focus of visceral leishmaniosis, Pernambuco State</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Dantas-Torres</snm>
                  <fnm>F</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Almeida</snm>
                  <fnm>FA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Brand&#227;o-Filho</snm>
                  <fnm>SP</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Rev Patol Trop</source>
            <pubdate>2006</pubdate>
            <volume>34</volume>
            <fpage>157</fpage>
            <lpage>160</lpage>
         </bibl>
         <bibl id="B45">
            <title>
               <p>A cross-sectional serodiagnostic survey of canine leishmaniasis due to <it>Leishmania chagasi</it></p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Paranhos-Silva</snm>
                  <fnm>M</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Freitas</snm>
                  <fnm>LA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Santos</snm>
                  <fnm>WC</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Grimaldi</snm>
                  <fnm>G</fnm>
                  <suf>J&#250;nior</suf>
               </au>
               <au>
                  <snm>Pontes-de-Carvalho</snm>
                  <fnm>LC</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Oliveira-dos-Santos</snm>
                  <fnm>AJ</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Am J Trop Med Hyg</source>
            <pubdate>1996</pubdate>
            <volume>55</volume>
            <fpage>39</fpage>
            <lpage>44</lpage>
            <xrefbib>
               <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">8702020</pubid>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B46">
            <title>
               <p>Epidemiology of canine visceral leishmaniosis in the endemic area of Montes Claros Municipality, Minas Gerais State, Brazil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Fran&#231;a-Silva</snm>
                  <fnm>JC</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>da Costa</snm>
                  <fnm>RT</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Siqueira</snm>
                  <fnm>AM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Machado-Coelho</snm>
                  <fnm>GL</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>da Costa</snm>
                  <fnm>CA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Mayrink</snm>
                  <fnm>W</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Vieira</snm>
                  <fnm>EP</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Costa</snm>
                  <fnm>JS</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Genaro</snm>
                  <fnm>O</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Nascimento</snm>
                  <fnm>E</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vet Parasitol</source>
            <pubdate>2003</pubdate>
            <volume>111</volume>
            <fpage>161</fpage>
            <lpage>173</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/S0304-4017(02)00351-5</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">12531292</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B47">
            <title>
               <p>Seroepidemiological survey on canine leishmaniasis among dogs from an urban area of Brazil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Dantas-Torres</snm>
                  <fnm>F</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Brito</snm>
                  <fnm>ME</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Brand&#227;o-Filho</snm>
                  <fnm>SP</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vet Parasitol</source>
            <pubdate>2006</pubdate>
            <volume>140</volume>
            <fpage>54</fpage>
            <lpage>60</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.vetpar.2006.03.008</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">16621286</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B48">
            <title>
               <p>Cross-sectional serological study of canine <it>Leishmania </it>infection in Fortaleza, Cear&#225; state, Brazil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Rondon</snm>
                  <fnm>FC</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Bevilaqua</snm>
                  <fnm>CM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Franke</snm>
                  <fnm>CR</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Barros</snm>
                  <fnm>RS</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Oliveira</snm>
                  <fnm>FR</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Alc&#226;ntara</snm>
                  <fnm>AC</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Diniz</snm>
                  <fnm>AT</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vet Parasitol</source>
            <pubdate>2008</pubdate>
            <volume>155</volume>
            <fpage>24</fpage>
            <lpage>31</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.vetpar.2008.04.014</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">18565676</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B49">
            <title>
               <p>Canine infection and the possible role of dogs in the transmission of American tegumentary leishmaniosis in Salta, Argentina</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Padilla</snm>
                  <fnm>AM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Marco</snm>
                  <fnm>JD</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Diosque</snm>
                  <fnm>P</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Segura</snm>
                  <fnm>MA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Mora</snm>
                  <fnm>MC</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Fern&#225;ndez</snm>
                  <fnm>MM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Malchiodi</snm>
                  <fnm>EL</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Basombr&#237;o</snm>
                  <fnm>MA</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vet Parasitol</source>
            <pubdate>2002</pubdate>
            <volume>110</volume>
            <fpage>1</fpage>
            <lpage>10</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/S0304-4017(02)00330-8</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">12446084</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B50">
            <title>
               <p>Seroprevalencia de leishmaniosis visceral canina en la comuna 8 de Neiva y en cuatro municipios de Huila, Colombia</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Fern&#225;ndez</snm>
                  <fnm>J</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Bello</snm>
                  <fnm>F</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>L&#243;pez</snm>
                  <fnm>MC</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Moncada</snm>
                  <fnm>LI</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Vargas</snm>
                  <fnm>JJ</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Ayala</snm>
                  <fnm>MS</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Nicholls</snm>
                  <fnm>RS</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Lozano</snm>
                  <fnm>CA</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Biomedica</source>
            <pubdate>2006</pubdate>
            <volume>26</volume>
            <fpage>121</fpage>
            <lpage>130</lpage>
            <xrefbib>
               <pubid idtype="pmpid">17361848</pubid>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B51">
            <title>
               <p>Epidemiological aspects of human and canine visceral leishmaniasis in Venezuela</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Zerpa</snm>
                  <fnm>O</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Ulrich</snm>
                  <fnm>M</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Borges</snm>
                  <fnm>R</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Rodr&#237;guez</snm>
                  <fnm>V</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Centeno</snm>
                  <fnm>M</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Negr&#243;n</snm>
                  <fnm>E</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Belizario</snm>
                  <fnm>D</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Convit</snm>
                  <fnm>J</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Rev Panam Salud Publica</source>
            <pubdate>2003</pubdate>
            <volume>13</volume>
            <fpage>239</fpage>
            <lpage>2345</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1590/S1020-49892003000300006</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">12804153</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B52">
            <title>
               <p>Leishmaniose tegumentar americana canina em munic&#237;pios do norte do Estado do Paran&#225;, Brasil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Zanzarini</snm>
                  <fnm>PD</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>dos Santos</snm>
                  <fnm>DR</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>dos Santos</snm>
                  <fnm>AR</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>de Oliveira</snm>
                  <fnm>O</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Poiani</snm>
                  <fnm>LP</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Lonardoni</snm>
                  <fnm>MV</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Teodoro</snm>
                  <fnm>U</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Silveira</snm>
                  <fnm>TG</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Cad Saude Publica</source>
            <pubdate>2005</pubdate>
            <volume>21</volume>
            <fpage>1957</fpage>
            <lpage>1961</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1590/S0102-311X2005000600047</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">16410884</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B53">
            <title>
               <p>Canine visceral leishmaniosis in Anast&#225;cio, Mato Grosso do Sul state, Brazil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Cortada</snm>
                  <fnm>VM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Doval</snm>
                  <fnm>ME</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Souza Lima</snm>
                  <fnm>MA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Oshiro</snm>
                  <fnm>ET</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Meneses</snm>
                  <fnm>CR</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Abreu-Silva</snm>
                  <fnm>AL</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Cupolilo</snm>
                  <fnm>E</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Souza</snm>
                  <fnm>CS</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Cardoso</snm>
                  <fnm>FO</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Zaverucha do Valle</snm>
                  <fnm>T</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Brazil</snm>
                  <fnm>RP</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Calabrese</snm>
                  <fnm>KS</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Gon&#231;alves da Costa</snm>
                  <fnm>SC</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vet Res Commun</source>
            <pubdate>2004</pubdate>
            <volume>28</volume>
            <fpage>365</fpage>
            <lpage>374</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1023/B:VERC.0000035014.80785.b7</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">15379431</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B54">
            <title>
               <p>Toward diagnosing <it>Leishmania infantum </it>infection in asymptomatic dogs in endemic area</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Otranto</snm>
                  <fnm>D</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Paradies</snm>
                  <fnm>P</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>de Caprariis</snm>
                  <fnm>D</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Stanneck</snm>
                  <fnm>D</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Testini</snm>
                  <fnm>G</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Grimm</snm>
                  <fnm>F</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Deplazes</snm>
                  <fnm>P</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Capelli</snm>
                  <fnm>G</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Clin Vaccine Immunol</source>
            <inpress/>
            <xrefbib>
               <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">19129471</pubid>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B55">
            <title>
               <p>Canine visceral leishmaniasis in urban and rural areas of Northeast Brazil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Queiroz</snm>
                  <fnm>PV</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Monteiro</snm>
                  <fnm>GR</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Macedo</snm>
                  <fnm>VP</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Rocha</snm>
                  <fnm>MA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Batista</snm>
                  <fnm>LM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Queiroz</snm>
                  <fnm>JW</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Jer&#244;nimo</snm>
                  <fnm>SM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Ximenes</snm>
                  <fnm>MF</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Res Vet Sci</source>
            <pubdate>2009</pubdate>
            <volume>86</volume>
            <fpage>267</fpage>
            <lpage>273</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.rvsc.2008.07.014</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">18804826</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B56">
            <title>
               <p>Canine visceral leishmaniasis: relationships between clinical status, humoral immune response, haematology and <it>Lutzomyia </it>(<it>Lutzomyia</it>) <it>longipalpis </it>infectivity</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Costa-Val</snm>
                  <fnm>AP</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Cavalcanti</snm>
                  <fnm>RR</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>de Figueiredo Gontijo</snm>
                  <fnm>N</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Michalick</snm>
                  <fnm>MS</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Alexander</snm>
                  <fnm>B</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Williams</snm>
                  <fnm>P</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Melo</snm>
                  <fnm>MN</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vet J</source>
            <pubdate>2007</pubdate>
            <volume>174</volume>
            <fpage>636</fpage>
            <lpage>643</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.tvjl.2006.11.006</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">17229582</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B57">
            <title>
               <p>Infectivity of seropositive dogs, showing different clinical forms of leishmaniasis, to <it>Lutzomyia longipalpis </it>phlebotomine sand flies</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Michalsky</snm>
                  <fnm>EM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Rocha</snm>
                  <fnm>MF</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>da Rocha Lima</snm>
                  <fnm>AC</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Fran&#231;a-Silva</snm>
                  <fnm>JC</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Pires</snm>
                  <fnm>MQ</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Oliveira</snm>
                  <fnm>FS</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Pacheco</snm>
                  <fnm>RS</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>dos Santos</snm>
                  <fnm>SL</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Barata</snm>
                  <fnm>RA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Romanha</snm>
                  <fnm>AJ</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Fortes-Dias</snm>
                  <fnm>CL</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Dias</snm>
                  <fnm>ES</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vet Parasitol</source>
            <pubdate>2007</pubdate>
            <volume>147</volume>
            <fpage>67</fpage>
            <lpage>76</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.vetpar.2007.03.004</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">17449184</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B58">
            <title>
               <p>Avalia&#231;&#227;o das a&#231;&#245;es de controle da leishmaniose visceral (calazar) em uma &#225;rea end&#234;mica do estado da Bahia, Brasil (1995&#8211;2000)</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Oliveira</snm>
                  <fnm>SS</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Ara&#250;jo</snm>
                  <fnm>TM</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Cad Sa&#250;de Publica</source>
            <volume>19</volume>
            <fpage>1681</fpage>
            <lpage>1690</lpage>
         </bibl>
         <bibl id="B59">
            <title>
               <p>American cutaneous leishmaniasis in Pernambuco, Brazil: eco-epidemiological aspects in 'Zona da Mata' region</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Brand&#227;o-Filho</snm>
                  <fnm>SP</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>de Carvalho</snm>
                  <fnm>FG</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>de Brito</snm>
                  <fnm>ME</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Almeida</snm>
                  <fnm>FA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Nascimento</snm>
                  <fnm>LA</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Mem Inst Oswaldo Cruz</source>
            <pubdate>1994</pubdate>
            <volume>89</volume>
            <fpage>445</fpage>
            <lpage>449</lpage>
            <xrefbib>
               <pubid idtype="pmpid">7476230</pubid>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B60">
            <title>
               <p>Susceptibility to visceral leishmaniasis in the domestic dog is associated with MHC class II polymorphism</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Quinnell</snm>
                  <fnm>RJ</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Kennedy</snm>
                  <fnm>LJ</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Barnes</snm>
                  <fnm>A</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Courtenay</snm>
                  <fnm>O</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Dye</snm>
                  <fnm>C</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Garcez</snm>
                  <fnm>LM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Shaw</snm>
                  <fnm>MA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Carter</snm>
                  <fnm>SD</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Thomson</snm>
                  <fnm>W</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Ollier</snm>
                  <fnm>WE</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Immunogenetics</source>
            <pubdate>2003</pubdate>
            <volume>55</volume>
            <fpage>23</fpage>
            <lpage>28</lpage>
            <xrefbib>
               <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">12715244</pubid>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B61">
            <title>
               <p>Deltamethrin-impregnated dog collars have a potent anti-feeding and insecticidal effect on <it>Lutzomyia longipalpis </it>and <it>Lutzomyia migonei</it></p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>David</snm>
                  <fnm>JR</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Stamm</snm>
                  <fnm>LM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Bezerra</snm>
                  <fnm>HS</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Souza</snm>
                  <fnm>RN</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Killick-Kendrick</snm>
                  <fnm>R</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Lima</snm>
                  <fnm>JW</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Mem Inst Oswaldo Cruz</source>
            <pubdate>2001</pubdate>
            <volume>96</volume>
            <fpage>839</fpage>
            <lpage>847</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1590/S0074-02762001000600018</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">11562713</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B62">
            <title>
               <p>Are insecticide-impregnated dog collars a feasible alternative to dog culling as a strategy for controlling canine visceral leishmaniasis in Brazil?</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Reithinger</snm>
                  <fnm>R</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Coleman</snm>
                  <fnm>PG</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Alexander</snm>
                  <fnm>B</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Vieira</snm>
                  <fnm>EP</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Assis</snm>
                  <fnm>G</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Davies</snm>
                  <fnm>CR</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Int J Parasitol</source>
            <pubdate>2004</pubdate>
            <volume>34</volume>
            <fpage>55</fpage>
            <lpage>62</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.ijpara.2003.09.006</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">14711590</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B63">
            <title>
               <p>Efficacy of a combination of 10% imidacloprid/50% permethrin for the prevention of leishmaniasis in kenneled dogs in an endemic area</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Otranto</snm>
                  <fnm>D</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Paradies</snm>
                  <fnm>P</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Lia</snm>
                  <fnm>RP</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Latrofa</snm>
                  <fnm>MS</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Testini</snm>
                  <fnm>G</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Cantacessi</snm>
                  <fnm>C</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Mencke</snm>
                  <fnm>N</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Galli</snm>
                  <fnm>G</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Capelli</snm>
                  <fnm>G</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Stanneck</snm>
                  <fnm>D</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vet Parasitol</source>
            <pubdate>2007</pubdate>
            <volume>144</volume>
            <fpage>270</fpage>
            <lpage>278</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.vetpar.2006.09.012</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">17258860</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B64">
            <title>
               <p>Visceral leishmaniasis in Brazil: revisiting paradigms of epidemiology and control</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Dantas-Torres</snm>
                  <fnm>F</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Brand&#227;o-Filho</snm>
                  <fnm>SP</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Rev Inst Med Trop Sao Paulo</source>
            <pubdate>2006</pubdate>
            <volume>48</volume>
            <fpage>151</fpage>
            <lpage>156</lpage>
            <xrefbib>
               <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">16847505</pubid>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B65">
            <title>
               <p>Assessment of an optimized dog-culling program in the dynamics of canine <it>Leishmania </it>transmission</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Moreira</snm>
                  <fnm>ED</fnm>
                  <suf>Jr</suf>
               </au>
               <au>
                  <snm>Mendes de Souza</snm>
                  <fnm>VM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Sreenivasan</snm>
                  <fnm>M</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Nascimento</snm>
                  <fnm>EG</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Pontes de Carvalho</snm>
                  <fnm>L</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vet Parasitol</source>
            <pubdate>2004</pubdate>
            <volume>122</volume>
            <fpage>245</fpage>
            <lpage>252</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.vetpar.2004.05.019</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">15262002</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B66">
            <title>
               <p>Dog culling and replacement in an area endemic for visceral leishmaniasis in Brazil</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Nunes</snm>
                  <fnm>CM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Lima</snm>
                  <fnm>VM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Paula</snm>
                  <fnm>HB</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Perri</snm>
                  <fnm>SH</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Andrade</snm>
                  <fnm>AM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Dias</snm>
                  <fnm>FE</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Burattini</snm>
                  <fnm>MN</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vet Parasitol</source>
            <pubdate>2008</pubdate>
            <volume>153</volume>
            <fpage>19</fpage>
            <lpage>23</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.vetpar.2008.01.005</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">18314275</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B67">
            <title>
               <p>Leishmune vaccine: the newest tool for prevention and control of canine visceral leishmaniosis and its potential as a transmission-blocking vaccine</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Dantas-Torres</snm>
                  <fnm>F</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vet Parasitol</source>
            <pubdate>2006</pubdate>
            <volume>141</volume>
            <fpage>1</fpage>
            <lpage>8</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.vetpar.2006.05.001</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">16750885</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B68">
            <title>
               <p>Protective immunity against challenge with <it>Leishmania </it>(<it>Leishmania</it>) <it>chagasi </it>in beagle dogs vaccinated with recombinant A2 protein</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Fernandes</snm>
                  <fnm>AP</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Costa</snm>
                  <fnm>MM</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Coelho</snm>
                  <fnm>EA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Michalick</snm>
                  <fnm>MS</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>de Freitas</snm>
                  <fnm>E</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Melo</snm>
                  <fnm>MN</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Luiz Tafuri</snm>
                  <fnm>W</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Resende Dde</snm>
                  <fnm>M</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Hermont</snm>
                  <fnm>V</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Abrantes Cde</snm>
                  <fnm>F</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Gazzinelli</snm>
                  <fnm>RT</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Vaccine</source>
            <pubdate>2008</pubdate>
            <volume>26</volume>
            <fpage>5888</fpage>
            <lpage>5895</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/j.vaccine.2008.05.095</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">18786587</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B69">
            <title>
               <p>Infec&#231;&#227;o experimental de <it>Lutzomyia whitmani </it>em c&#227;es infectados com <it>Leishmania braziliensis braziliensis</it></p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Vexenat</snm>
                  <fnm>JA</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Barretto</snm>
                  <fnm>AC</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Rosa</snm>
                  <fnm>AC</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Mem Inst Oswaldo Cruz</source>
            <pubdate>1986</pubdate>
            <volume>81</volume>
            <fpage>125</fpage>
            <lpage>126</lpage>
            <xrefbib>
               <pubid idtype="pmpid">3796276</pubid>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B70">
            <title>
               <p>Comparative vectorial efficiency of <it>Lutzomyia evansi </it>and <it>Lu. longipalpis </it>for transmitting <it>Leishmania chagasi</it></p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Montoya-Lerma</snm>
                  <fnm>J</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Cadena</snm>
                  <fnm>H</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Oviedo</snm>
                  <fnm>M</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Ready</snm>
                  <fnm>PD</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Barazarte</snm>
                  <fnm>R</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Travi</snm>
                  <fnm>BL</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Lane</snm>
                  <fnm>RP</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Acta Trop</source>
            <pubdate>2003</pubdate>
            <volume>85</volume>
            <fpage>19</fpage>
            <lpage>29</lpage>
            <xrefbib>
               <pubidlist>
                  <pubid idtype="doi">10.1016/S0001-706X(02)00189-4</pubid>
                  <pubid idtype="pmpid" link="fulltext">12505180</pubid>
               </pubidlist>
            </xrefbib>
         </bibl>
         <bibl id="B71">
            <title>
               <p>Infectividad del perro (<it>Canis familiaris</it>) para <it>Lutzomyia youngi </it>en Trujillo, Venezuela</p>
            </title>
            <aug>
               <au>
                  <snm>Hern&#225;ndez</snm>
                  <fnm>D</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Rojas</snm>
                  <fnm>E</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Scorza</snm>
                  <fnm>JV</fnm>
               </au>
               <au>
                  <snm>Jorquera</snm>
                  <fnm>A</fnm>
               </au>
            </aug>
            <source>Biomedica</source>
            <pubdate>2006</pubdate>
            <volume>26</volume>
            <fpage>242</fpage>
            <lpage>248</lpage>
            <xrefbib>
               <pubid idtype="pmpid">17361861</pubid>
            </xrefbib>
         </bibl>
      </refgrp>
   </bm>
</art>
